"William Williams"

1825~1898

Roedd Capten William Williams y morwr mwyaf llwyddianus i ddod or Rhiw, ac yn bosib o Llyn gyfan. Cafodd ei eni ar Ionawr yr ail 1825 ac yn fab i siopwr. Aeth i'r mor yn fachgen bach ifanc bymtheg oed ar longau Porthmadog. Roedd yn Fet ar y "Mystery" llong bach o 140 tunell, ac ychydig ar ol ei benblwydd yn ugain oed cafodd ei ddyrchafu yn Gapten. Gyrrodd perchenog y long lythyr i'w dad, yn ei ganmol yn fawr iawn "I have great pleasure in being able to inform you that he has hitherto given me the greatest possible satisfaction, and I have promoted him to the Command of the Mystery at the salary of 7.7.0 per month, He is a good honest young man and you have every reason to be justly proud of such a son". Gwnaeth dair  fordaith i'r  West Indies, hefyd i for Canoldir ac i fynu yr afon Danube, cyn symud llong a Capteinio yr "Ann Grant" un o longau Bangor. Ym mis Tachwedd 1851 pasiodd yn uwch Gapten, a fynta ddim ond 26 oed, y dyn fenga ar y pryd i wneud hynnu.

Un or straeon mwyaf lliwgar am dano oedd ei ffrae hefor brodyr Davies o Borthaethwy yn Gwanwyn 1858. Roedd y Capten newydd briodi ac fel traddodiad roedd  yn cael mynd ai wraig newydd hefo fo ar fordaith, ond gwrthodwyd hyn gan y brodyr Davies, a paciodd William ei fag a cherdded oddi ar y "William Wright" ai gadael heb Gapten ychydig cyn iddi hwylio. Roedd hyn yn anhygoel ar y pryd, os roedd Capteiniau yn ffyddlon iawn iw cwmniau, hyd yn oed y rhai sal fel Llongau Davies Menai Bridge !!!!

Treuliodd y dair mlynedd nesaf mewn amryw o longau yn gyntaf ar y "Simla" llong newydd o 1444 tunall, yn berchen i Moore Lerpwl, lle gwnaeth dair fordaith i'r India. Gadewodd y "William Carey" ac mynd ar long newydd y "Margaret Pugh" 693 tunell, yn berchen i Hugh Pugh Bancwr  lleol, y long fwyaf erioed i gael ei adeiladu ym Mhwllheli, a whyliodd arni o Lerpwl i San Francisco yn Ionawr 1862. Ymunodd ar cwmni mawr enwog Black Ball Line yn nechrau  y chwedegau, a'i long gyntaf oedd y clipper "Donald Mckay" 2604 tunall, llong a wnaeth brynu yn 1874 am 8750, ond erbyn hynu roedd Capten Williams yn berchen ar amryw o longau yn cynwys "Commodore Perry" "Queen of the Colonies" "Southern Ocean" "Lindsbourough" "Hindoo" "Higginson" "Pride of Ganges" ar long hardd iawn "Light Brigade" (llun isod). Roedd ei gwmni bum mlynedd yn gynt yn 1869  werth 30.500.

Light_Brigade.jpg (86162 bytes)             d_mckay.jpg (6781 bytes)

Light Brigade.                                                          Donald Mckay

Roedd Capten Williams yn ddyn poblogaidd, ac yn uchel ei barch gan pawb oedd yn ei adnabod, yn graff dros ben, ac yn ddyn busnes heb ei fath. Y fo oedd y cyntaf i ddarganfod diffyg* mewn cwmpawd wrth gario gwahanol nwyddau, a gyrrodd Robert Fitzroy, Admiral y Llynges Brenhinol, a Capten y "Beagle" llong fordaith Charles Darwin, lythyr iw ganmol "Your observations and remarks on the influence of magnetism is the most superior that have ever come before me"

Er fod Capten Williams yn byw bywyd gwr bonheddig yn Llundain, efo swyddfa yn stryd Fenchurch, yr oedd yn dod yn ol i Rhiw reit amal, ond gwerthodd ei longau yn yr wythdegau a chanolbwyntio ar ei waith arbennigol fel asesydd yswiriant, yn un o ddim ond tri yn Llundain ar y pryd.

Fel ddywedais i ar ddechrau yr erthygl yma, aeth William yn ei flaen i fod yn un or bobol bwysicaf o'i gyfnod, ac roedd hi'n bleser i gael ymchwilio i'w hanes.

~~~~~~~~

*Tybed ei fod yn meddwl am y "Bristol" pan oedd yn gwneud yr ymchwil yma. Achos aeth hi ar y creigiau ym Mhorth Ysgo, ac roedd yn cario haearn, ag ar ben hynnu roedd filltiroedd lawer o'i chwrs.

 

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com