"Llythyrau Isaac"

Un or hanesion cyntaf ac efallai un or tristaf ddaeth i law am forwyr Rhiw oedd stori Isaac Thomas, Ael y Bryn, Rhiw. Trwy ddyddiaduron ei dad Griffith Thomas, Ael y Bryn mi ddaethom i wybod ychydig o hynt a helynt Isaac. Fe fu i Isaac ddechrau gweithio fel gwas ffarm, ond yn 1921 cyfeiria Griiffth fod Isaac wedi mynd i Abertawe i ymuno ar Afon Lledi ar yr 11fed o Ionawr 1921, yna ym mis Mawrth ar y 9fed daw Isaac gartref ir Rhiw yn wael yn ol y dyddiadur ac yna maen dychwelyd nol ir mor ar y 10fed o Orffennaf . Maen llythyru yn aml ai deulu yn ystod y cyfnod yma ac yn ddiweddar daeth rhai or llythyrau yma ir amlwg ac mae ei lythyr olaf o Blyth yn angerddol o gofio fod y llong Stevenstone ar criw cyfan wedi eu colli mewn tywydd drwg diwrnod neu ddau yn ddiweddarach pan ar fordaith i Elsinor, Denmarc, gyda llwyth o lo ar ei bwrdd, na fu  son na golwg ohonni fyth wedyn. Yn nyddiaduron Griffith Thomas 1922 cawn weld ei bryderon ai ychydig obaith yn cael eu chwalu wrth i amser basio ar realaeth fod ei fab wedi marw ar Ragfyr 16. 1921.

****************

SS Afon Lledi

c/o Harris Dry Dock

Swansea.

Annwyl Deulu,

                     Dyma fi yn anfon gair i ddweud fy mod wedi cyrraedd yn saff erbyn 10 or gloch nos fawrth drwy Mount Lane a Builth road y dois cychwyn o Pwllheli un or gloch. Mae yma Cadben newydd a Mate a 2nd Engineer a taniwr newydd. Ches i ddim cyfle i yrru. I Bordeaux yn Ffrainc mae hin mynd, dwn i ddim eith hi allan yr wythnos yma ai beidio. Wel does gennyf ddim rhagor ond terfynnu gan gofio atoch i gyd Isaac.

Mi adewais fy strap ar fy ol, chwiliwch am y fy llyfr Union yn y bwtri, dydio ddim yma yn unlle.

 

SS Afon Lledi, C/O W Coombs, Ship Owners.

Llanelly,

Dydd Sul.

Annwyl Deulu,

                      Dyma fi yn anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach. Derbynniais eich llythyr yn saff dydd Iau, drwg gennyf glywed am nain. Yn Llanelly yr ydan o hyd, maen debyg na yma y byddwn yr wythnos nesaf eto. Y maent wedi tynnu darn fawr oi blaen i ffwrdd yn ochr llongwrs, mi gafodd gnoc ofnadwy ar yr afon yn Ffrainc, yr oedd hon wrth ei hangor, y mae gwaith mawr arni eto. Wrti yn glanhau y boiler yr ydan ni rwan or tu fewn, mae hi yn job fudr iawn, ond yr ydym yn cael 1 yn extra am wneud. Mae cyflog ar mor yn codi mis nesaf o 30/- yr wythnos, felly mi fydd yn 5/17/6d mewn wythnos. Deudwch wrth Harri fod well iddo ddwad ar y mor. Ydi Ismael wedi gwerthu y moto os nag ydio deudwxh wrth Robin am fynd yno i nol y tools ohonno, y mae yno beth i William Ty Croes Bach yn y bag a perwch i fynd ag o oddyno, peth i drwsio y belt, mi wyr Robin yn iawn amdano. Yr oedd hin dywydd mawr pan oeddym yn Ffrainc, yr oedd yn foriog a niwl. Hen lo sal ydir glo yma i danio peth man i gyd fel glo gefail. Mae mewn siop yma foto beic bach handi fasa yn gwneud i Robin gofynnwch iddo fasa yn well imi ei brynu 2 speed gear run fath a un Jack Croesfryn. Y mae yma le annifyr iawn y Sul does yma ddim ond dau ohonnom yn y pen blaen, mae lleill yn mynd i adref i gyd. Y mae yn anodd deall y Southmon yn siarad Saesneg ac yn enwedig Saesneg sydd cael i siarad ar y llong. Y mae un o Sir Fon ynddi. Wel does gennyf ddim byd eto ond terfynnu gan anfon fy nghofion gorau atoch Isaac.

"Afon Lledi"

Annwyl Deulu,

                       Dyma fi yn anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach fel finna ar hyn o bryd. Derbyniais y llythyr yn saff gynta y deuthom i mewn bore Sul. Wedi cael tywydd reit braf, chlywais i ddim son am y parsel, maen debig na welaf mono bellach. Mae nhw wedi roid gownt fy arian ir office does gin yr engineer ddim byd i wneud ond talu yr overtime. Mi fuom yn sbio am sidan yn Ffrainc ac y mae gin ddrutad ar wlad yma. Y mae gennyf baco y tro yma a llun y llong ac un i Sion hefyd. Mi gyraf nhw eto a trons i chwi ei ail bwytho fo. Mi edrychaf beth ydi pris y stoves eto pan gaf chance. Wel does gennyf ddim byd yn rhagor tro yma ond anfon fy nghofion gorau atoch i gyd yna. Ydwyf Isaac

Gofynnwch i Sion ydio am yrru pres at yr Injian.

 ************

 

"Stevenstone"

SS Stevenstone

London.

Annwyl Deulu,

Dyma fi yn anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach fel finnau. Mi fuom yn Rotterdam wedi symud i Antwerp i lwytho steel am Caerdydd. Mi fuom reit wael wrth ddwad fedrwn ni fyta dim. Lle mae Guto Four? Dydi hon fawr sgafnach nar Afon Lledi i thanio ac yn drymach o lawer i godir lludw pedwar o dannau. Yr oeddwn wedi clywed fod Harry Ty Fry yn hwylio yn Caerdydd felly y darwn yrru wire iddo. Mi fyddwn yn cychwyn oddiyma tua dydd gwener y maent wedi gwneud damage ar y mast heddiw maen debig y bydd yn mynd i gael ei drwsio i Gaerdydd. Cewch air o Gaerdydd gennyf. Yr wyf yn gobeithio eich bod wedi derbyn yr arian a Guto Four ei ddillad. Terfynaf ar hyn gan anfon fy nghofion goreu atoch i gyd yna. Isaac.

 

SS Stevenstone

London.

Annwyl Deulu,

                        Dyma fi yn cymeryd y pleser o anfon gair neu ddau i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach yna i gyd fel finnau ar hyn o bryd. Yn Pauliag yr ydym ar hyn o bryd yn llwytho pit wood, mi fyddwn yma dan dydd mawrth wedi symud o ymyl Bordeaux yr un fan ac y bum efo Guto Four. Does neb yn gwybod i ble mae hi yn mynd maen debig nag i Gaerdydd. Mi gawsom dipin o gale tuar Sul or blaen. Mi gafodd dau or taniwrs sac yn Caerdydd, dau o Gaerdydd ddoth yn eu lle. Rhyw 1000 ydi hon mae gynnon lo budr iawn y tro yma glanhau dau dan bob watch tua 30 o bwcedi o ludw bob watch.Does yma ddim overtime yn hon cael time off bob dydd gweithio o wyth dan 12 yn port yn lle overtime. Taswn ni di bod ddeg munud yn gynt yn Swansea mi faswn wedi cael llong bach handy iawn, un newydd. Wel terfynaf ar hyn gan anfon fy nghofion goreu atcoh i gyd. Sut mae Morris a M Evans, deudwch yn y llythyr nesaf. Ydwyf Isaac.

 

SS Stevenstone

Barry Dock.

Annwyl Deulu,

                      Derbyniais y llythyr heddiw sef dydd mercher. Yr ydym yn hwylio heno i ymyl Rotterdam. Derbyniais lythyr Hugh Trip. Yr wyf ar frys yn y Post yr wyf yn ysgrifennu hwn. Cewch air eto yn fuan. Isaac.

 

SS Stevenstone,

Alexandria Dock,

Newport (Mon)

Annwyl Deulu,

                         Dyma fi yn cymeryd y pleser o anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach fel finnau ar hyn o bryd. Derbyniais eich llythyr yn saff ddoe sef dydd llun, a da oedd gennyf ei gael a llun y ty a mam yn rhoi tipin o hanes Dick, mae hi yn sobr iwan yno felly. Yn Newport yr ydym rwan ers nos wener yn dadlwytho yr oedd hi yn chwythu yn arw iawn pan oeddym yn dod yn ol o Bordeaux. Does fawr o awydd dwad adra y Nadolig yma, mae hin o fuan. Gobeithio y gwnewch yrru pwdin dolig i mi lle bynnag y byddaf. Am Ffrainc yr ydym yn mynd tro yma a mynd allan nos fory. Yr wyf wedi gweld y Christiana yn rhywle maen siwr gen i. Os oes gynnoch chi awydd mynd i danio rwan mi wnaf le i chwi yn hon. Ydi Guto Four yn dal i ddreifio y moto o hyd? Mae siwr fod honna wrth ei fodd. Wel does gennyf ddim mwy i ddweud ond terfynnu ac anfon fy nghofion goreu atoch ydwyf Isaac.

Gyrrwch ir un address eto yn Cardiff. Does gen i ddim baco tro ma, diolch i Sion am y llun. Mi fum yn Capel y Bedyddwyr nos Sul ac mewn swper nice iawn. Gyrrwch address Kate Ty Fry i mi eto. Dydi hi ddim yn bell oddi yma.

 

SS Stevenstone

c/o Hansen Shipping co

Cardiff.

Annwyl Deulu,

                      Dyma fi yn cymeryd y pleser o anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach fel finnau ar hyn o bryd. Derbyniais eich llythyr yn saff drwg gennyf glywed am yr hogia yn dwad or Sarn piti garw. Yn Caerdydd yr ydym rwan er bore Sadwrn yn dadlwytho. Caen oedd y lle y buon, doeddwn ni ddim yn gwybod syd iw spelio. Maen debig y byddwn yn mynd allan nos fercher am Havre ac i South Shields a Norway. Mi gafodd y Captan sack dydd Sadwrn yn feddw ar hyd y trip a mi oedd o yn ei wely pan ddaeth yr owners iw weld, a mae y Mate yn Captain rwan. Tydwi ddim yn meddwl y bydd o fawr gwell, bachgan o faw ydi o. Y mae Harry Ty Fry yn Swansea er ddoe mae hi rhy bell i fynd yno. Mi oedd yr Afon Towy yn Caen efo ni, mi welais frawd Wil Sir Fon. Mae arnai ofn y byddan ar y Mor Nadolig. Drwg gennyf glywed am Modryb Penbryn Bach yn dal yn wael o hyd. Wel terfynaf ar hyn heddiw gan anfon fy nghofion goreu atoch i gyd yna. Mi ges PO Robin, mi yrraf y mouthorgan y tro nesaf, mi fasa werth iddo weld y American round sydd yma rwan, mi fum ynddi neithiwr fasa well iddo safio 15/- cael iddo ddod i Gaerdydd deudwch wrtho.

I Bedwas mae y coed yn mynd

Ydwyf Isaac, deudwch wrth Ted am yrru gair i mi.

 

SS Stevenstone

c/o Hansen Shipping co

Cardiff

Annwyl Deulu.

                     Dyma fi yn cymeryd y pleser o anfon gair i chwi gan ddisgwyl eich bod yn iach fel finnau ar hyn o bryd. Yn Blyth yr ydym rwan cyrraedd yma nos fercher dydan ni ddim yn llwytho heddiw. I Denamark yr ydym yn mynd eto nid wyf yn gwybod enw y lle mi fyddwn tua wythnos yn dod yn ol tua 1,100 0 filltiroedd, y run fwya eto. Mae wedi gwneud tywydd braf iawn hyd yn hyn. Mi yrrais lythyr i Ted o Havre. Sut y pasiodd hi arnynt ar ol bawa noson ffair Sarn? Deudwch wrth Robin y bydd gin i le iddo helpu y cook 2 yr wythnos. Yr wyf yn gyrru baco i chi at y Nadolig mi ddarynt gadw un plug yr oedd gennyf ormod. Mi yrraf fouthorgan eto. Wel does gennyf ddim mwy am y tro yma ond terfynnu gan anfon fy nghofion goreu atoch i gyd. Ydwyf Isaac, mi yrraf air o Denmark.

Nadolig llawen a Blwyddyn Newydd Dda i chwi.

Dyma lythyr ola Isaac cyn colli Rhagfyr 15 1921.

***************

Hanes Isaac

***************

Diolch yn fawr i Mr E Morris, am rannu y llythyrau yma efo ni.

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com