"Pigion IX"

Daeargryn

Ar y seithfed o fehefin 1931 roedd Griffith Thomas Ael y Bryn ar wyliadwriaeth yng nghwt Gwylwyr y Glannau ym Mytilith pan deimlodd a chlywodd ddaeargryn am ddau y bore ac fei cofnododd fel a ganlyn yn ei ddyddiadur Daeargryn 2 am amryw oedd yn ei gwlau wedi ei glywed, cyrn wedi disgyn mewn trefydd oddyma. Hon oedd daergryn Mor y Gogledd y mwyaf a fu yng ngwledydd Prydain.

 ~~~~~~~

 Dal ar Enlli

Ar yr ail ar bymtheg o Ionawr 1891 aeth John Griffith Pencaerau drosodd i Enlli ar ran y Cyfarfod Misol er mwyn cael adroddiad ar ansawdd yr achos ar yr Ynys. Oherwydd tywydd mawr bun rhaid iddo aros ar Enlli dan y seithfed ar hugain cyn dychwelyd ir tir mawr ai gartref ym Mhencaerau.

 ~~~~~~~

Neigwl y Plas

Ar Chwefror y 4ydd 1788 llosgwyd hen blasty Neigwl y Plas ym mhlwyfi Llandegwning. Bu i dair o enethod bach golli eu bywydau yn y drychineb Elizabeth, Catherine a Mary Jones. Cynhaliwyd cwest iw marwolaethau yn Eglwys y plwyf Llandegwning ar y 7fed o Chwefror.

On the night of the fourth of February 1788 aforesaid Neigwl y Plas in the Parish of Llandegwning accidentally casually and by Misfortune took fire and was consumed, and it so happened that they were suffocated smothered and burnt to death in their beds

Fe ysgrifenodd Mari Siarl gan am dan yn Neigwl ond yn ol y gan honno fe gollodd llawer mwy eu bywyd.

Roedd Neigwl Plas yn amlwg yn le pwysig iawn yn y dyddiau a fu. Mi arhosodd Edward 1af yna ar Orffennaf 28 30 yn y flwyddyn 1284 pan oedd ar ei ffordd i Enlli, yr oedd yn Enlli ar yr 2 o Awst.  

Cerdd Neigwl Plas

~~~~~~~

 Byd Bach

Yn 1957 tra yn gweithio allan yn Awstralia aeth Edgar Morris Ael y Bryn i siop lyfrau ail law yn Sydney ai fwriad ar brynu llyfr am ffotografiaeth. Tynnwyd ei lygaid at lyfryn bach or enw Negative Faults and how to correct them gan Frank Harris A.R.P.S. rhan o gyfres photofacts rhif 23. Mi brynodd y llyfryn ac wedi dychwelyd iw lodgings aeth ati iw ddarllen, wrth bori drwyddo fe ddaeth ar draws dau lun a dynnodd ei lygaid yn syth iard fferm Penarfynydd ar llall o Fae Porth Ysgo ac Enlli yn cefndir.

 penarfynydd_01.jpg (54886 bytes)                       penarfynydd_02.jpg (39329 bytes)

Diolch i Mr Edgar Morris am y pigion yma.

 ~~~~~~~

Caernarvon and Denbigh Herald August 23 1851.

Pwllheli On Wednesday last, near twenty persons, male and female, from Rhiw, Llanfaelrhys, and the neighbourhoods, passed through this town, on their way to Liverpool, to embark for the United States of America.

 ~~~~~~~

Caernarvon and Denbigh Herald Ionawr 31 1905.

Bu tan arswydus yn ydlan William Davies, Tyn Mynydd a llosgwyd y cyfan oedd ynddi heblaw am yr adeiladau a arbedwyd trwy gymorth cymdogion caredig.

 ~~~~~~~

Caernarvon and Denbigh Herald Ebrill 4  1905.

Mae yr inclein o waith mango Porth Ysgo wedi ei gorffen ond heb gwblhau y lanfa on d tua hanner ei hyd. Ychydig yw nifer y gweithwyr sydd yng ngwaith haiarn mango y Rhiw ond parheir i gario stwff ymaith efo llongau.

 ~~~~~~~

Caernarvon and Denbigh Herald Mehefin 6 1905.

Nos fawrth tra yr oedd Mr David Roberts, Llainfatw, Llangwnadl wrth ei orchwyl yn y gwaith mwyn syrthiodd carreg drom ar ei goes gan ei thorri. Caed yn fuan wasanaeth Dr griffith, Castellmarch iw ymgeleddu.

~~~~~~~

"Bedford OB SL71"

Dyma lun o un o hen fysus Crosville fyddai'n arfer rhedeg o Bwllheli i Rhiw ac yna'n l i Bwllheli. Hon fyddai'r bws i Bwllheli am dri o'r gloch brynhawn Sadwrn yn y 1950au. Byddwn yn mynd arni'n aml i'r dre ac roedd yn swish iawn o'i chymharu 'r hen rai.

Mae'r bws yn awr yn eiddo i gwmni Vista Coachways, Yatton, ger Bristol, ac yn dal i gael ei defnyddio ar gyfer achlysuron arbennig

Diolch yn fawr i Mr Carroll Hughes am hanes y bws.

 

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com