Owen Hughes

    1906~1972

Hwyliodd Owen Hughes, Min Y Don Rhiw allan o Gaerdydd ar 18fed o Fehefin 1935 ar long y ‘York City’, llongwr oedd Owen a hon oedd ei fordaith gyntaf ar y ‘York City’ er ei fod wedi hwylio ar amryw o longau cwmni William Reardon Smith ers 1930, llongau fel y ‘Leeds City’, ‘Quebec City’, a’r ‘King City. O Bideford swydd Dyfnaint y deuai’r perchnogion ond fel ‘Smiths of Cardiff yr adnabyddid y cwmni. Llongau ‘Tramp’ oedd llongau Reardon Smiths gan nad oedd ganddynt fordeithiau rheolaidd, hwylient y byd yn chwilio am gargo, doedd hi ddim yn anarferol i dripiau barhau am ddwy flynedd ac yn wir bu Owen ar y ‘Leeds City ‘ am drip un ar ddeg mis, a doedd ei amser ar y llongau eraill fawr llai. Erbyn canol mis Gorffenaf roedd y ‘York City’ mewn porthladd yn y Mor Du, Rwsia yn llwytho 8,500 tunnell o fanganis i’w gludo i’r Amerig, ac yn nechrau Awst hwyliodd am Baltimore yn yr Unol Daleithiau. Aeth wythnosau cyntaf y daith yn eithaf rhwydd a’r unig gynnwrf fu  darganfod dau ‘stowaway’.a bu’n rhaid galw fewn i Gibraltar i fynd a’r ddau i’r lan. Ar yr adeg yma o’r flwyddyn mae’r Iwerydd yn le eitha braf, gyda gwynt ysgafn a haul cynnes, ond gyda tymheredd y mor yn y de yn codi i 26  gradd selsiws ac uwch roedd tymor y corwyntoedd ar ei anterth, a maes o law daeth neges o’r stafell radio fod anferth o gorwynt yn datblygu i’r de. Doedd neb ar fwrdd y llong yn poeni yn ormodol, oherwydd gynta i’r corwynt gyrraedd yr arfordir byddai yn rhedeg allan o blwc ac yn gostegu yn raddol.

owen_hughes_03.jpg (48110 bytes)

"Owen yr ail or chwith"

Ar y 4ydd o Fedi roedd y ‘York City’ gan milltir i’r gogledd o Ynysoedd Bermuda ac yn gwneud amser da. Ond ar y bont roedd pryder yn dechrau dangos gan fod ‘Corwynt yr Wyl Lafur’ fel y’i gelwid wedi troi yn sydyn ac annisgwyl i’r gogledd ac yn mynd fyny arfordir ddwyreiniol yr Unol Daleithiau a gallai hyn greu problemau i Capt Llewelyn Thomas a’i griw.

map_1.jpg (61107 bytes)

"Llwybr o'r Corwynt yr Wyl Lafyr"

‘Corwynt yr Wyl Lafur’ oedd y corwynt mwyaf yn hanes yr Unol Daleithiau. Roedd yn gategori 5, ac mae’r gwyntoedd ynddynt yn cyrraedd cyflymder o fwy na 155 milltir yr awr. Symudodd y storm i’r gorllewin o’r Iwerydd ar draws y ‘Florida Keys’ gan ladd pedwar cant o bobl ar ei ffordd i Gefnfor Mexico. Boddwyd llawer a chafodd eraill eu golchi allan i’r Cefnfor, tra cael eu sugno allan i’r Iwerydd gan don enfawr oedd ffawd eraill.Cymaint oedd nerth y storm bu farw llawer wrth gael eu chwipio gan dywod, yn wir fe gollwyd cymaint yn y storm yma fel nad oedd unman i gadw’r cyrff a bu raid creu coelcerthi angladdol. Pan basiodd y storm dros ochr ogleddol ‘Long Key’ crewyd record am y pwysedd isaf i gyrraedd tir yr Unol daleithiau erioed. Trodd y storm ei gyfeiriad i Fae Tampa ac ymlaen drwy ‘Georgia’ a’r ‘Carolinas’cyn  mynd allan yn ol i’r Iwerydd ar y ffin rhwng Gogledd Carolina a Virginia. Ar ddydd gwener y 6ed gyda gwyntoedd dros gant a hanner o filltiroedd yr awr a’r llong ‘Fannie Mae’ wedi dod i ddistryw milltir i’r dwyrain o oleudy‘Windmill Point’ nelodd y gwynt am y ‘York City a oedd rwan tua 130 milltir oddiar yr arfordir. Hyd at 4.30 fore dydd sadwrn y 7fed roedd yr ‘York City’ wedi dal ei hun yn dda yn y storm, ond daeth ton anferthol a thrawo’r llong nes ei bod o’r golwg dan y tonnau tymhestlog.

york_city.jpg (51427 bytes)

"Y York City yng nghanol y storm"

Ar y bont roedd Capt Thomas, Glen Williams y met a’r llywiwr Campbell Roberts wedi eu taflu drosodd gan bwer y mor a chymerodd gryn amser iddynt ddod at eu hunain. Roedd cryn lawer o ddifrod i’r llong, maluriwyd y rhan fwyaf o’i ffenestri, byclwyd ei agorfeydd aer, a rhwygwyd ymaith ei chanllawiau, ond yn waeth na dim maluriwyd yr unig ddwy fad achub oedd ar ei bwrdd a pe suddai y llong yna fyddai fawr o obaith i neb fyw. Gorchmynodd Capt Thomas i’r ystafell radio yrru neges ‘Mayday’, ond methiant fu hynny gan fod  ‘aerials’ y llong wedi cael eu chwythu ymaith yn y storm.

"Penawd y Baltimore News"

Ship battles Hurricane on the way here

Radio gone, whistle gone, lifeboats smashed to splinters, rails twisted into fantastic shapes by waves and wind, her cabins in utter shambles, the British steamer York City struggled into Baltimore today, barely victorious from a 15 hour life-and-death battle with the recent hurricane.

Her officers said that so grave was the ship’s plight at the height of the battle that her skipper, Capt Llewelyn Thomas, decided to send out a “stand-by” call. Then it was found that the aerials had been blown away.

Lashes loose booms

Meanwhile two booms from a derrick had got loose and were swinging wildly about with imminent likelihood of ripping away the hatch covers and admitting the sea to the hold. The vessel was saved from this danger by the heroism of Able Seaman John Wright, who volunteered to lash the booms. After great peril of being crushed to death or blown overboard he succeeded.

The York City, out of Cardiff, Wales, docked at Cottman’s pier, in Lower Canton, with a cargo of 8,500 tons of manganese ore from Russia.

Hurricane Strikes

Save for the discovery of two stowaways near Gibraltar the voyage was uneventful until last Friday when dense black clouds began to pile ominously on the horizon. The vessel was then some 300 miles northwest of the Bermudan coast.

Late Friday the hurricane struck, its violence increasing hourly. The ship, its officers said, weathered nicely until about 4:30am Saturday when a mountainous wave struck. The vessel, diving nose down into the trough, was completely submerged. On the bridge were the skipper, First officer Glen Williams and Third officer Robert Moore. Quartermaster Campbell Roberts was on the flying bridge as lookout. But so dense was the darkness, they said today, they could not see the wave nor even the deck.

balt_news_01.jpg (39930 bytes)

 

 

Swept Across Deck

 

balt_news_02.jpg (49421 bytes)

At that moment Chief Engineer Glen Harding was climbing the companionway from the engine room to his cabin. He was knocked down and swept outside and across the deck and saved himself only when he managed to clutch a piece of broken rail.

Practically all the damage to the York City, her crew related today, was dealt by the hurricane in that one body blow. Lifeboats were splintered against the cabins. All the portholes were broken. Engine room ventilators were ripped away. Panels were ripped out from the cabins. Chartroom windows were blown away, and in the dining cabin water was waist deep. Companionways were wrecked and doors blown overboard.

The lanyard of the ship’s whistle got entangled in the wreckage and throughout the struggle the whistle sounded until it too, was blown away.

~~~~~~~~

Dros y pymtheng awr nesaf brwydrodd y llong yn erbyn yr ystorom, a bu’r oriau yma yn hunllef hollol i’r criw. Torrodd un o’i ‘derricks’ yn rhydd ac aeth llongwr o’r enw John Wright allan ar fwrdd y llong i’w angori i’w le cyn iddo rwygo canfas yr howld a’r mor dorri mewn. Roedd yn wr dewr i fentro allan i’r fath le, ond fe lwyddodd i sicrhau bob dim i’w le.

owen_hughes_02.jpg (36885 bytes)

"Owen ar lan (mae o ar y dde)"

Dri diwrnod yn ddiweddarach er mawr ryddhad i’r criw blinedig glaniodd y llong yn Baltimore, ond fe fyddai yn chwe mis arall cyn y byddai Owen a’i ffrindiau yn ol ym Mhrydain, ac ar Fawrth yr 2il 1936 cyrraeddodd yr ‘York’ yr afon Tyne yn ddiogel.

"Record o amser Owen ar y York City"

Diolch yn fawr iawn i Mr & Mrs R Williams, am eu cymorth.

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright © Rhiw.com