"Y Fasnach Lo"

"Y long lo Sparling yn Abersoch"

Mae’n debyg mai glo oedd yn cael ei fewnforio fwyaf a doi i bob traeth bach yn Llyn, o Lerpwl y doi y rhan fwyaf ohonno. Pan fyddai y llong lo ar fin cyrraedd fe yrrai’r masnachwyr air,ac yn ddiweddarach gerdyn post i hysbysu eu cwsmeriad ac fe ddoi rheini yn eu tro efo ceffyl a throl i nol y glo, gwelwyd dwsinau o droliau ar ddiwrnod y llong lo mewn mannau fel Porthcolmom a Phorth y Sgaden mor niferus oeddynt yno eu bod pen yng nghyffon lawr o’r ffordd fawr i’r borth ( tua milltir o hyd ) ac un enghraifft allan o ddwsine ydi hynna. Doi tair llong gyda’i gilydd i draeth Abersoch ar brydiau dychmygwch y prysurdeb yno pan yn dadlwytho ar y traeth yn syth i’r troliau, weithiau byddai’r llongau yn dadlwytho ar lanw a gollyngwyd y glo yn syth i’r mor ac fe’i cesglid ar drai. Gwnaed hyn i arbed amser yn enwedig gyda’r llongau mwy ac os nad oedd tywydd  ffafriol. Ar rai traethau byddai’n rhaid cwblhau’r gwaith rhwng trai a llanw ac yn Aberdaron, Porth Ysgo a Phorth Neigwl defnyddid ‘sloops a ketches ‘ gan amlaf.

"Disgwyl y long lo yn Aberdaron"

Un flwyddyn bu raid cau ysgol Nefyn, gan fod y tywydd yn rhy arw i'r llongau ddod a glo i'r dref.

~~~~~~~

Map or Safle                Website Map