"Captan William Williams"

1888 ~ 1942

(Hela'r Morfil)

Yn 1888 ganwyd William Williams yn Nhy’n Parc Rhiw yn fab i amaethwr. Ond i Lundain aeth William i ddechrau i weithio efo’i ewythr oedd yn bobydd yno. Ond roedd ei fryd ar fynd i’r mor a gyda’r nos a’i i’r ysgol nos i ddysgu am forwriaeth ac felly y dechreuodd ar yrfa dra llwyddianus. Ymunodd a chwmni Lever Brothers ac aeth ymlaen i fod yn ‘Uwch Swyddog’ (superintendant) efo’r cwmni. Roedd William yn gweithio lawr ym Mor y De yn hela morfilod a phan briododd a merch ifanc o Edern mi aeth a hi efo fo am fordaith ac yn ei chyfnod, hi oedd y Gymraes i fynd bellaf i’r De . Yn 1936 gofynnwyd i Capt Williams fynd i Gaergybi i chwilio am ddynion ifanc i weithio ar longau`r cwmni a chan ei bod yn adeg y dirwasgiad doedd na ddim prinder o ddynion ar gael ac yn wir bu’r rhaid siomi aml i un. Dau o’r rheini gafodd eu cyflogi gyda llaw oedd fy ewythrod Cynfelin a Joseff Collins – Jones. Ceir hanes hogiau Mon yn morfila yn y llyfr ‘Whalers of Angelesey’ gan Alun Owen a chyfeiria ynddo am Gapten Williams ac yn ol y son yn y llyfr roedd Capten Williams yn ddyn uchel iawn ei barch ymysg ei griw. Yn ystod ein gaeaf ni sef yr haf lawr yno oeddan nhw’n hela`r morfilod gan amlaf criw o Norwy oedd ar y llongau bach dal gan eu bod nhw yn brofiadol mewn hela morfilod, wedi dal y morfilod arferwyd eu trin ar long ffatri ac ar ddiwedd y daith aed ag olew’r morfilod yn ol i Bromborough i Port Sunlight i wneud sebon ayb. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf fe gafodd y llong oedd Capt Williams arni ei suddo gan yr Alamenwyr ond fe’i achubwyd gan long o’r enw ‘Primrose Hill’. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd doedd o ddim mor ffodus ac fe suddwyd ei long yr ‘Empire Gilbert’ oedd ar ei ffordd i Archangel Rwsia o Blyth. Cafodd ei tharo gan ‘torpedo’ o long danfor U586 tu allan i Wlad yr Ia ar yr ail o Dachwedd 1942 a chollodd William ei fywyd yn pump deg a phedair mlwydd oed.  Yn ffodus iawn i ni mi dynnodd William lawer o luniau tra i lawr ym Mor y De ac ar Ynys De Georgia, ble roedd yr orsaf forfila a’r tanciau cadw. Mae’n fraint gennym fedru dangos y lluniau i chwi ac mae’n diolch a’n dyled yn fawr iawn i deulu’r diweddar Gapten William Williams am gael eu benthyca.

 

southern_king_01.jpg (43199 bytes)

"Southern King, llong Capt Williams, Rhiw"

capt_williams_03.jpg (45370 bytes) Capt William Williams capt_williams_02.jpg (53426 bytes)

 

storm.jpg (50444 bytes)

"Storm ym Môr y De"

grytviken_01.jpg (57086 bytes) grytviken_03.jpg (59397 bytes) grytviken_02.jpg (63720 bytes)

"Grytviken, South Georgia"

penguins_01.jpg (79359 bytes) morloi.jpg (57277 bytes) penguins_02.jpg (60924 bytes)

"South Georgia"

albatross_03.jpg (51128 bytes) albatross_01.jpg (62548 bytes) albatross_02.jpg (48987 bytes)

"Albatross"

station_01.jpg (54843 bytes)

"Gorsaf Morfila"

bedd.jpg (35952 bytes)

"Bedd Shackelton"

nog_church.jpg (63548 bytes)

"Eglwys Norwyeg"

 

harpoon_02.jpg (59149 bytes) whale_01.jpg (69904 bytes) harpoon_01.jpg (62566 bytes)

"Y Lladdfa"

catcher_02.jpg (61556 bytes) iceberg.jpg (34468 bytes) catcher_01.jpg (52004 bytes)

"Llongau bach Dal"

southern_king_02.jpg (49020 bytes) southern_king_03.jpg (35461 bytes) southern_king_04.jpg (66879 bytes)

"Southern King"

south_georgia_01.jpg (37178 bytes) south_georgia_02.jpg (42858 bytes) south_georgia_03.jpg (61340 bytes)

"South Georgia"

capt_williams_01.jpg (56489 bytes) "Trin y Morfil Glas" whale_02.jpg (53484 bytes)

 

south_georgia_04.jpg (69752 bytes)

"Ar y ffordd adref"

picnic.jpg (61173 bytes) "Ymlacio ar y ffordd" party_s_king.jpg (71153 bytes)

 

Y Morfil Glas

~~~~~~~

Cafodd y lluniau yma eu tynnu oddeutu 1934

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright © Rhiw.com