"Yn y 50au"

gan

Aled Williams

Difyr yw edrych yn l ir cyfnod yma pan ffermiai Anti Sian (chwaer fy nhad) ac Yncl Ifan yn Ty Croes Bach a chawswn fynd yno i aros yn yr Haf, cael cyfarfod Huw a Sam (fy nghefndryd ac arwyr i mi ar y pryd!), chwaren ddifyr gyda Meirion a Morwenna a phrofi traeth nefolaidd Aberdaron.

Yn Ty Croes Bach ddysgais gyntaf am driciau tanio a thrin  Ffordan Bach, saethu Rifle .22, am ddiben arswydys y Radar a phwysau angyffredin y cerrig Manganese. Oddi yma hefyd buom yn hel gwichiad,dal gwrachod oddi ar y creigiau a mynd ar llaeth ir ln.

Difyr oedd y Rasus Cwn yn Ty Croes Mawr ar cefndir o olygfa anhygoel ambell dro perthnasau fel Alan Jones (Alan Fron) a Wil Bwlch yn cael hwyl arni - neu fynd yn gandryll!. Cyfarfod eraill fel hogiau Graig Ewig y tywydd fel arfer yn chwilboeth ar pryfaid llwyd yn pigo. Byddair chwibiannu, y Way here ar Cwm Bai yn diasbedain drwyr ardal.

Gwaith caled oedd byd fy Modryb yn l anian ei theulu a difyr oedd gwrando ar Yncl Ifan ai hanesion yn hwylio fel morwr i lefydd fel St. Helena. Roedd yn ystoriwr heb ei ail ac arhosai i bendronni weithiau nes byddair syrup a hoffai yn ffrydiau dros y bwrdd.

Cofiaf iddo bwyntio ffon i fyny at y gorwel y tu l i Ty Croes Bach a dweud wrthyf mae adfail yn fanna or enw Bwth ac wedyn i gyfeiriad arall ac yn fancw mae Baron Hill.  Yn wir, maent iw gweld ar hen fapiau.

Dywedodd unwaith iddo weld twll cwningen newydd (cyn y pla) mewn congl cae. Bob dydd aeth y twll yn fwy a mwy. Yn y diwedd canfuwyd mai hen lefel ir gwaith Manganese oedd yno. Cafwyd amryw or rhain dros y blynyddoedd.

Adeg anterth y pla cwningod, byddai hogiau Meillionydd yn mynd o amgylch y caeau bob bore gyda thractor a threlar i godir cyrff gyda picwyrch.

Profiad anhygoel ddaeth a is i lawr fy nghefn (yn fachgen 7 oed) oedd bod yn Ty Croes Bach un noson pan oedd nifer or teulu yno yn cynnwys fy rhieni. Roedd canu yn elfen naturiol ar ein haelwydydd erioed ond, y tro hwnnw, pan ar ganol sgwrs fel y tybiwn i, torrodd pawb allan i ganu O Iesur Meddyg Da ar y dn Wirksworth. Roedd y cynghanedd SATB yn berffaith a phwerus a digwyddodd ar amrantiad. Dilynnwyd wedyn gydag Yn y dyfroedd . . ar Ebenezer (Neu Tn y Botel) wrth gwrs wedyn aeth y sgwrs yn ei blaen yn ddifyr a neb yn ddwys o gwbl! (Byddwn yn meddwl, pan yn blentyn mai ym Mhorth Ysgo y daeth y botel honno ir lan.)

Diolch i Mr Aled Williams.

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com