"Ar Râs o Gaernarfon"

(Ynteu Trip yno ac yn ôl?)

Gan

Aled Williams

 

Wedi gweld llun Buick Ishmael ar y Wefan ac wedyn siarad gyda Barry Jones, daeth  hanesyn i’m côf am hogiau o Lithfaen oedd wedi mynd draw i Gaernarfon un diwrnod. Tybiaf mai yn y dauddegau/ tridegau oedd hyn – cyn i fy nhad (Ben) briodi, beth bynnag!  Pedwar ohonynt oedd yna yn ôl fel y deallais i sef dau yn byw yn Llithfaen ond yn wreiddiol o Rhiw - Ben Tan ‘Rardd a Ted Tan Ffordd;  Tudor Evans gyrrwr taxi a gadwai siop ddillad yn Llithfaen a ‘hogyn o Rhiw’ na chofiwn ei enw heblaw iddo swnio’n Feiblaidd.

 

            ‘Roedd gan yr ‘hogyn o Rhiw’ Buick a ‘sgetyn ar ei fonnet – fel mascot’ – felly rhaid dod i’r casgliad mai Ishmael oedd o. Yn ôl fy nhad, ‘roedd Tudor wedi ffansio’r Buick yn fawr gan dybio y gwnai Daxi pendigamp.

 

            Ni chefais wybod pwrpas yr ymweliad a Thref y Cofis ond deallais iddynt fynd yno mewn dau gar – sef y Buick ac Austin 18 Tudor. ‘Roedd gan hwnnw 6 silindr ac er mai ond ‘sidevalve’ oedd y peiriant – ‘roedd ganddo ddigon o ‘torque’ medda Tudor. Rhinwedd hanfodol mewn lle mynyddig fel Llithfaen yn ôl yr hogia a phan ofynnwyd i Ishmael sut oedd y Buick am ddringo, daeth yr ateb “ O, mae hwn yn llemain am allt, ‘sti” (Iaith Brain eto?).

 

            Gan fod y ffordd o Gaernarfon i Lithfaen yn cynnwys troeadau, darnau syth ac elltydd, penderfynnwyd fod yn rhaid profi un car yn erbyn y llall. Tydi hogia –na’r lôn -ddim wedi newid llawer, nacydynt? Dywedodd Ishmael am deiars blaen y Buick ‘ma nhw braidd yn foel ar hyn o bryd a bydd raid cymeryd pwyll ar y troeadau. Mae hi’n hawdd gwneud hwn droi ei din i waerad, sti’, meddai (hel esgusion meddai rhai).

 

            Cychwynnodd yr Austin hefo Tudor a Ted ynddo i  fyny Stryd y Llyn a mwg glas yn ei ganlyn. Wedyn daeth Ishmael a Ben yn y Buick ‘hwnnw’n gwneud swn fel cath yn canu grwndi’. Tybed ai dyna oedd arwyddocâd y mascot?  Tebyg mai V8 oedd y peiriant.

 

            Yn y milltiroedd cyntaf, ‘roedd yr Austin yn llamu’n braf rownd y cornelydd tra’r oedd yr Americannwr yn ‘dipyn o honglad’ a rhaid oedd gwylio’r teiars, wrth gwrs. Erbyn cyrraedd Llandwrog, ‘roedd cryn chwarter milltir rhyngddynt. Ond daeth lôn syth Glynllifon i ddangos gallu’r Buick, a chyn cyrraedd Aberdesach, a’r ddau gar ‘wedi eu hagor led y pen’ pasiodd y Buick yr Austin ‘ fel petai’n sefyll’ a’i adael ar ôl. Mwy o gornelydd wedyn  a daeth yr Austin yn nes i ‘gwnffon y gath’. Scrialu heibio Llanaelhaiarn wedyn i fyny allt ‘Tan y Ffynnon’ lle’r oedd pwer anferth y Buick yn drech na’r Austin oedd yn crafu yn ei ail gêr. Heibio Gwag-y Noe a’r Hafod wedyn, ‘roedd yr Austin yn dal i fyny’n dda a lle’r oedd rhaid cymeryd gofal yn y llall ar y lôn gul,droellog. Cafwyd ‘codiad sowdl’ yn Bwlch Swngwn  ac yn y diwedd, y Buick gyrhaeddodd sgwar Llithfaen  gyntaf o gryn dipyn.

 

            Oedd, mi oedd y Buick yn ‘llemain am allt’ – a mi oedd o’n ‘medru llamu’ hefyd meddai’r hogia.

Geiriau gan Mr Aled Williams, diolch yn fawr.

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright © Rhiw.com