"Pigion II"

Tai To Gwellt.

Roedd rhyw ugain o dai to gwellt yn y Rhiw. To felly oedd ar Foel, Tynllan, Cocrwth, Bryn Tirion, Ty Ucha ( a elwid yn Ty Huw Crydd ), Tancapel, Dau Parish Cottages, Ty Isa ger Pisgah, Tyn Mynydd, Conion Ganol, Y Benallt, Tyn Rhos, Bodsara a Fryndol. Ty mwd oedd Fryndol ond cerrig rhydd oedd y rhan fwyaf o’r lleill gyda thipyn o bridd yn llanw.

"Tai Tlodion"

Beudai Carreg Lefain,

Pan roddwyd to newydd ar Eglwys Llanfaelrhys yn 1901 defnyddiwyd y coed oddyno i doi beudai Carreg Lefain Fawr.

Tafarndai Rhiw,

Blynyddoedd yn ol roedd amryw o dafarndai yn y Rhiw gan gynnwys Tyn y Graig , Pen Poncyn, Trip, Mason’s Arms a Tyn Borth yn Rhuol.

Tyn y Graig

Cwt Mochyn,

Mae’r cwt mochyn yma yn un o dri o’r math sydd ar ol ym Mhrydain gyfa, mae dau yn Rhiw  sef Pen yr Ogof a Bryn Ffynnon.

Penarfynydd,

Adeiladwyd yn 1885 gan yr Arglwydd Newborough o Glynllifon. Gyrrodd un ar ddeg ‘wagenaid’ o goed i adeiladu’r ty. Bu rhaid gyrru pedwar ceffyl o Benarfynydd i gymorthwyo ceffylau Glynllifon ar filltir olaf y daith i fyny’r allt o Borth Neigwl.

Adeiladu Llongau yn Rhuol,

Byddai llongau bychain a cychod yn cael eu adeiladu yn Rhuol. Y mwyaf i gael ei adieladu yno oedd ‘ Y Swallow’ yn 1802 a oedd yn ddeugain tunnell. Fe’i collwyd yn 1863 oddiar Abersoch. Llong fechan arall a adeiladwyd yno oedd yr ‘ Eban’. Dywedyd fod y gweinidog Ebenezer Richards wedi ei bendithio a chynnal cyfarfod pregethu ar y traeth.

Adeiladwyd y "Swallow" yn y man gwastad.

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map