"Trychinebau"

Byddai trychineb yn digwydd o dro i dro wrth groesi y mor or ynys ir tir mawr ac hefyd wrth ddychwelyd, ond y drychineb fwyaf oedd yr hyn ddigwyddodd oddeutu 1722 pan gollwyd rhai or ynyswyr, y mwyafrif ohonnynt yn wragedd.

Ar eu ffordd yn ol ir ynys yr oeddynt gyda cyflenwad o wlanen yr oeddynt wedi ei gyfnewid yn ffatri Pencaerau am wlan yr ynys. Cychwynwyd o Borth Meudwy gan rwyfo gydar lan ond yng nghyffiniau Pen y Cil ger safn y swnt daeth ton enfawr gan daflu y cwch yn erbyn craig finiog yr hon a wnaeth anferth o dwll yn ochr y cwch. Ar amrantiad dechreuodd suddo ir eigion gan ysgogi tuar mor agored a tynnwyd y teithwyr allan ir dyfnder. Petae y cwch wedi ysgogi i gyfeiriad y lan buasai rhywfaint o obaith iddynt fod wedi eu harbed er mai gobaith pur wan debygwn i o ystyried y math o wisgoedd trymion oedd gan ferched yr oes honno. Er treigled y blynyddoedd aros y mae y graig, ac fel Carreg Pobl Enlli maen cael ei galw hyd heddiw.

Trychineb arall a ddigwyddodd ond ar raddfa llawer llai oedd y digwyddiad ar y dydd olaf o Dachwedd 1822 ger y cafn, man glanio yr ynys. Fel yn yr achos blaenorol taro craig ar cwch yn ysgogi i gyfeiriad y mor yn hytrach nac at y lan, gydar canlyniad i saith golli eu bywydau, yn eu mysg roedd Thomas Williams 49 oed, meistr y Bardsey Light Tender ai ferch Sydney, ugain oed. Bu angladd y tad ai ferch ym mynwent St Hywyn Aberdaron ac ar y beddfaen ceir yn ysgrifennedig :-  

 

Memorial

Underneath intered the body of Thomas Williams of Bardsey Island, Mariner aged 49. He perished in the execution of his duty as Master of  the Bardsey Light Tender which was wrecked 30th of November 1822. This stone was here placed in testimony of his regard for the memory of the departed and his integrity by Joseph Goddard, Collr/ of H M Customs Caernarvon, and agent for the Bardsey Light, also the remains of Sydney, daughter of the above Thomas Williams, aged 20, who lost her life on this same melancholy occasion.  

~~~~~~~

 

 

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com