Neuadd y Rhiw

Neuadd y rhiw.jpg (64632 bytes)

Adroddiad or "Cymro" Mehefin 1955.

Cododd y pentrefwyr neuadd eu hunain. Ar ol pwyllgora a chynllunio am ddeng mlynedd ar hugain bob yn ail ac eilwaith daeth breuddwyd yn ffaith yn y rhiw, ardal o fan dyddynod ym mhendraw Llyn, ddydd sadwrn pan agorwyd yno neuadd bentref. Adeiladwyd hi gan drigolion y fro yneu oriau hamdden a mynych yn ystod y seremoni agor y dyfynwyd y llinellau o englyn, R Williams Parry i neuadd Mynytho.

Adeiladwyd gan dlodi – nid cerrig

Ond cariad yw’r meini

Cyd-ernes yw’r coed arni

Cyd ddyheu a’i cododd hi.

Yn 1925 y cychwynwyd ar y gwaith o "hel at y neuadd" yn Rhiw. Bu mynd da ar bethau am rai blynyddoedd a thrwy wahanol weithrediadau casglwyd yn agos i £400 erbyn dechrau’r tridegau.Ond wedyn daeth cyfnodau o lanw athrai ar y sel a’r brwdfrydedd,daeth rhyfel i ychwanegu at yr anawsterau ac ni ail gydiwyd o ddifri yn y gwaith hyd at rhyw bum mlynedd yn ol .Trefnwyd mabolgampau yn yr haf ac ar gyda’r nosau yn y gaeaf gwelid unwaith eto gyfarfodydd diddiwedd yn yr ysgol –er mwyn y neuadd.

Ond mewn faint o amser y cesglid digon o arian i’w godi ? Sylweddolwyd y buasai yn rhaid iddynt fod heb neuadd yn hir wrth gasglu arian i dalu am ddefnyddiau a llafur i’w hadeiladu. A phenderfynnodd y trigolion fynd ati i’w chodi a’u dwylo eu hunain a’r brynhawniau sadwrn a gyda’r nos.

Crefftwyr y fro a adeiladai’r muriau ac driniau’r coed ond roedd pobol eraill- hyd yn oed plant wrth law gyda chymorth parod i gario briciau a chymysgu siment.Pan fyddai adeiladu ar droed gofalai’r merched am de a digon o deisennau ar gyfer pawb.

Adeiladu_neuadd_rhiw_1955.jpg (86179 bytes)

"Help Llaw"

"Adeiladu y Neuadd yn 1954"

Cafwyd benthyg peiriannau cymysgu concrid gan ffyrmiau lleol daeth tractorau o’r ffermydd i gario dwr ac ar ddydd Sadwrn ym Medi 1953 daeth yr hogiau yno oddiwrth eu gwaith.Dyna roi cychwyn ar bethau ac ar y diwrnod cyntaf hwnnw gosodid sylfaen o 21 tunnell o goncrid.

"Yr Agoriad"

Ac felly fesul hwb ac er gwaethaf gwynt o Borth Neigwl a daflodd un talmaen i’r llawr yn y cychwyn cyntaf – felly y daeth y neuadd yn ei blaen.Cafwyd grantiau o gofffrau Cyngor gwasanaethau cymdeithasol ac arian degwm cyngor sir Arfon codwyd yno neuadd hwylus a thwt sy'n werth yn agos i £3000. Gall tua 250 o bobol eistedd ynddi.

Agorwyd y neuadd yn swyddogol gan Mrs C H Griffiths ysgrifennydd cyngor gwlad Arfon yr Henadur Emyr Roberts Aberdaron, Mr Lewis G Jones Llangian (ysgrifennydd cynta’r neuadd )Mr G Hughes Thomas ( prifathro Botwnnog ) Mr William Rowland Porthmadog, ( cyn brifathro Ysgol Eifionydd a brodor o Rhiw ) Mr Caradog jones Mynytho( a roes gychwyn ar y gwaith megis yn Mynytho) Y cynghorydd Alwyn Morris Nasareth, Mr Robert Evans (cadeirydd pwyllgor y neuadd ) John Thomas Llanengan .Llywyddwyd gan Mr John Williams ysgol feistr Rhiw ac ysgrifennydd y pwyllgor. Yn bresennol hefyd yr oedd Thomas Williams y trysorydd a Mr Richard Williams y cynllunydd, arweiwyd mewn defosiwn gan y Parch Deiniol Jones Ficer y plwyf.

Y Neuadd yn 1990

Neuadd_01.jpg (70137 bytes)   1  Neuadd_05.jpg (83644 bytes) 2 Neuadd_03.jpg (80834 bytes)   3
Neuadd_02.jpg (93200 bytes)  4 Neuadd_06.jpg (98329 bytes)  5 Neuadd_04.jpg (93455 bytes)  6

(1) Wil Bryn Awel a Robert John, Ty Croes Mawr. (2) Wenna Llawenan, Endaf Bod Hyfryd a Carol Hirael. (3) Bethan Williams, Bod Hyfryd. 

(4) Rhai o blant ac oedolion Rhiw. (5) Dylan, Tryfan ac Endaf, Bod Hyfryd (6) Robert John, Gwenllian, Ceri a Dylan.

Lluniau gan Mrs B Williams, diolch yn fawr.

 

~~~~~~~~~~~

Map or Safle                Website Map

Copyright © Rhiw.com