Wrth godi’r cyfrifiad Llyn 1861 mi sylwon  ni ar enwau’r tai. Roedd rhai yn swynol iawn, rhai yn anghyffredin, rhai yn gwneud i ni feddwl beth oedd arwyddocad neu ystyr yr enwau, roedd eraill yn ddoniol ac eraill yn hollol ymarferol. Rydym wedi rhoi casgliad efo’i gilydd i chi yma ac os allwch chi roi eglurhad neu hanes am rai o  enwau ‘r tai, yna mi fyddem yn falch iawn o glywed gennych.

Un diddorol yw Tafarn Cettyn yn Nhydweiliog, yn ol y son, doedd gan y dafarn ddim trwydded i werthu diod feddwol, felly i ddod dros y broblem roeddynt yn gwerthu cettyn (pibell) am bris y diod, ac roedd y diod i gael am ddim!!!

**********

Aberdaron;

Cadlan, Blawd Ty, Pandy, Bryn y  Badell, Bodrydd, Pwllbudr, Bryn y Brenin, Nyth Cacwn, Llyn Gelod, Cwmci, Cwm Corryn, Bryn Eithin, Cwrt, Gwyddel, Gwag Noe, Bugeilys.

Bodfean;

Ralltgam, Turnpike, Disgwylfa.

Bodferin;

Talar y Nant,

Botwnnog;

Cae Canad, Tre’r Hwyad, Mur Serchog, Ty Donan,

Bryncroes;

Llety’r Wyn, Tyn Twrch, Llety Adda, Hafodunos, Llety Llyffant,

Ceidio;

Mochras, Penrhyddgan, Mwsoglyn,

Edern;

Ty Bol, Tyddyn Saithswllt, Pwll y Clai,

Llanbedrog;

Myrcwimp, Sodom, Bol Mynydd, Glyn y Weddw, Bardsey, Bull, Basget House,

Llangwnadl;

Maenhir, Tai’r Cryddion, Tir Gwenith, Llain Ffidil, Llainsalsibury,

Llaniestyn;

Bracty, Pant Tawel, Gwaenhiniog, Caernadroedd, Barrack, Berth, Cae Garw, Tai Tlodion, Cae’r Dydd, Lonfudr, Tyddyntor, Talcen Eiddew, Lloegr,

Llandegwning;

Neigwl Plas,

Llandudwen;

Tredderwydd,

Llangian;

Pant y Wenol, Lon Dywyll, Cae’r Llo, Rhydygwichia, Ffraingc, New York, Ffynnon Fyw, Cremp, Aipht, Llwynimpia, China, Engan Gam, Cornwall, Bugaildy,

Llanengan;

Tyddyn Callod, Pant yr Hwch, Marchroes, Tyddyn Talgoch, Ysgubor Ddegwm, Bryn Celyn, Tyddyn Priciau, Tyddyn Paiswyn, Tyddyn Twlc, Garreg Haul, Greenland, Bach y Wared, Pant y Gwair,

Nefyn;

Pedair Llathan, Werddon, Pwll Blew, Llwyn Gwalch, Tai Newyddion, Ty Sion Tyddyn Cettyn,

Rhiw / Llanfaelrhys;

Moel’r Wyn, Tyddyn Castell, Coe Crwth, Plasnewydd, Glwyd, Bwlch y Garreg, Penyrogo, Sarn, Trehely, Gwaen y Saer, Cadwgan, Tyddyn Morthwyl,

Sarn;

Nant y Carw, Waterloo, Nyth y Driw,

Tudweiliog;