Cydymaith Tegwen

‘Roedd Lleucu a Tegwen yn rhannu’r un ysgubor ar fferm Peredur Williams. Wedi i’r gwaith ar Tegwen gael ei gwblhau, daeth Lleucu acw i mi gael golwg arni.

Hanesyn

Mae Lleucu yn eiddo i Peredur ers 1981 ac wedi bod, ac yn dal i fod, yn gyfleus ac yn ddibynadwy. Cyn hynny, ‘roedd yn eiddo i David Jones, Mela ym mhlwyf Llannor ers pan oedd yn newydd. Tebyg iddo ef ddod a hi o Loegr gan mai rhif Swydd Derby sydd arni – TRB 230. Ei rhif tractor yw TEF 340182 a’i injan : SA 24360E.

Yn gyffredinol

Y blwch llywio oedd problem fwyaf Lleucu. Wedyn gwelwyd fod angen edrych ar y brêcs hefyd. Daeth hefyd yn amlwg ei bod yn hanfodol atal effaith rhydu ar fyrder.

‘Roedd hynny’n golygu ‘wire-wheeling’ ar scêl fawr unwaith eto. Ond ‘roedd hon yn llawer haws gan fod cryn dipyn o baent wedi ei arbed gan gacen o faw!

Yr injan 

‘Roedd y peiriant Standard mewn cyflwr da iawn a dim angen ond gwaith ‘service’ go drylwyr, a’i glanhau. Yn wir, ‘roedd bâw wedi caledu ar rannau ohoni gan fod y tanciau diesel yn gollwng ychydig gan gronni llwch yn raddol. Felly aed ati i gael y tanciau i drefn gyda’r un driniaeth a rhai Tegwen.

Y Blwch gêrs

Heblaw fod y botwm diogelwch tanio eisiau ei ryddhau ar hwn hefyd, ‘roedd cyflwr y blwch ei hun yn anhygoel o dda,. Mae’n rhaid fod Mr. Jones a Mr. Williams wedi ei drin yn barchus iawn dros y blynyddoedd!

Y Blwch llywio

‘Galvanic Corrosion’ oedd yn gyfrifol am dranc y blwch llywio. Y ffenomen o ddau fetel gwhanol a cherynt trydan rhyngddynt sydd yma. Gall fwyta aliwiniwm gan ei droi’n bowdr gwyn  Mae modd atal yr effaith yma drwy  defnyddio ‘Titanine’ rhwng y metalau. ‘Roedd y blwch yma’n dangos yr effaith yn hollol eglur gyda tyllau yn yr aliwminiwm  wedi gadael i oel y blwch ollwng allan ers amser go faith! ‘Roedd tyllau hefyd wedi gadael baw a graean i mewn at y peiriannwaith gydag effaith andwyol.

Ar ben hynny, ‘roedd rhywun wedi gosod llyw anghywir ar y tractor. Mae llyw Ffergi iawn gydag ysgwydd rhag i wlybaniaeth fynd i lawr y coler chromiwm. Go dda eto, Harry – pwrpas i bob dim! Felly ‘roedd y sêl uchaf wedi hên gancro a diflannu nes oedd y ‘bearing’ uchaf wedi datgymalu a cholli’r rollers i gyd i waelod y bocs.

Yn lwcus, ‘roedd Peredur wedi cael gafael ar focs llywio ail-law gydag olwyn llywio Ffergi iawn arno. ‘Doedd dim golwg o’r ‘Galvanic Corrosion’ ar hwn a gallwyd ei drin a’i setio’n berffaith yn weddol hawdd. Rhoddwyd sêliau newydd ar y breichiau a chafwyd y llyw yn siâp crwn unwaith eto!

Y Brêcs

Eto ‘roedd cryn dipyn o waith yma. Rhaid oedd defnyddio ‘impact driver’ a gwrês i ryddhau powltiau, wedyn bu’r glanhau a seimo. ‘Roedd y ‘Brake-shoes’ mewn cyflwr da a dim eisiau newid y rhain. Sustem ‘floating cam’ sydd gan Lleucu hefyd.

Y gwaith tun a’r olwynion

Bu’r ‘grinder & wire wheel’ yn brysur yma eto. Curwyd tolciau’r bonet allan. Rhyfedd fel mae tolciau ar flaen bonet y rhan fwyaf o Ffergis. Cafodd Lleucu hen  ‘wings’ oddiar Tegwen.

Y paentio

Cafodd Lleucu gôt gyntaf ‘beige’ ac  wedyn cotiau o’r lliw cywir yn ôl ymchwil Holland-Brand. Aeth adref yn ôl i’w chartref newydd, Tan y Bryn, yn ddigon o bishyn.