"Gwaith Glo Rhoshirwaun"

Bu llawer o siarad gan luaws trwy’r fro

Am ardal Rhoshirwaun ynglyn a’r gwaith glo.

Ond wele’n bresenol caf roddi mewn can

Mae pedwar yn tyllu – mae gobaith am dan.

O diolch am hyn

O diolch am hyn

A’r cyntaf i’w harwain

Yw Williams Penbryn.

Ar ganol y claimant gerllaw y ffordd fawr

Mae pedwar yn gweithio yn brysur bob awr.

Yn gyrru’r hir ebill drwy’r creigiau dwfn certh

Ni welais i ddynion eu tebyg mewn nerth.

Mae Humphrey Cae Garw yn fedrus tros ben

Fe geidw yr ebill rhag myned yn den.

Bob dyrnod mae’n wylied sy’n llefain ei dro

Rhaid ydyw ymddatod er dangos y glo.

Rwy’n gweld Evan Ellis yn ddyrnwr di ail

Mae’r ebill sydd ganddo ar soddi dan sail.

Mae’r cyfan yn chwalu dan bwys ei drom ordd

Y creigiau sy’n llefain “ rhaid gollwng i ffwrdd”

A Williams Trihobed ni welwyd ei fath

Ai ebill fawreddog dros ddeng ugain llath

Fe’i bwria mewn munud a’i llywio i’w lle

Maen ddigon a dychryn cacynod y dre.

A Williams Lerpwl ni welais well dyn

Mae’n deall dwfn raddau ansoddau gwlad Llyn

Mi clywais o’n adrodd y tynith o’r glo

Dros dreidio ‘i New Zealand. Mi coeliwn i o.

Mae llu o ardalwyr mewn gafael a’r gwaith

Mae’u henwau yn rhifo chwech ugain neu saith.

Hen gedyrn rhagorol a breiniol ein bro

Rwy’n credu os mynant y gwelant y glo.

Rwyf innau fy hun rhyw awydd am dan

Mae’r gaeaf ar wawrio nis gallaf wneud can;

Yr awen a rewa ar lasrew hir nos

Mae hyn yn brofiadol gan Gwilym y Rhos.

~~~~~~

O waith Gwilym Rhos 1888.

Map or Safle                Website Map