"Drylliad y brig Ann o Bwllheli"

 (Tachwedd 1838)

O gymdogion dewch i wrando

Hanes mordaith galed iawn

Chwi a gawsoch geni’n gryno

Pe buasai gennyf ddawn:

Captain Williams o Lanengan

Deg yn rhagor gydag E

Yn yr ‘Ann’gychwynai’n drefnus

O’r Amerig tua thre.

 

Ar y dyfnder ymchwyddedig

Cawsent lawer diwrnod blin

Eu doethineb’nawr a ballai

Gan erwindeb mawr yr hin.

Llawer noswaith dywyll oeraidd

Dreuliwyd ganddynt ar y don

Ond er hyn oll hwy obeithiant

Gyrraedd pen eu taith yn llon.

 

Ar un bore trwm ei gofio

Daeth ryw hyrddwynt nerthol iawn

Nis gall neb ddarlunio’r storom

Byr yw deall pawb a’u dawn.

Torrai’r Mestys mawrion nerthol

Golchai bob peth oddiar y ‘deck’

Gwnaed y rigging oll yn wreck.

 

Colled fawr i Jones y Druggist

Colli’r ‘Ann’ a’i llwyth ynghyd

Ond mae rhyw rai wedi teimlo

Colled fwy na cholli’r byd.

Fe eill Jones gael llongau eto

Llawer mwy eu gwerth na’r ‘Ann’

‘R Arglwydd roddo llwyddiant iddo

Ac a’i wnelo’n gefn i’r gwan.

 

Rhyw beth eto mwy difrifol

Sy’n yr hanes hon yn siwr

Hynny yw fod rhai o’r dwylo

Wedi claddu yn y dwr.

Cyrph yn gorwedd yn yr heli

Gwely’n oer a’u llety’n llaith

A’u heneidiau wedi setlo

Yn y tragwyddoldeb maith.

 

Rhai adawyd yno’n weddill

Ofn a braw a lanwai bron

Heb un gobaith am gael gweled

Wyneb mwy ar ddaear gron.

Ysgwyd dwylo a ffarwelio

Wnaethant oll dan wylo’n ddwys

Angau ydoedd yn ei golwg

Dyma awr o ddirfawr bwys.

 

Wedi dyfod i gyfyngder

Gwaeddi wnaethant ar Dduw Ior

‘Rhwn sy’n ffrwyno’r gwyntoedd nerthol

Ac ofnadwy donnau’r mor.

Rho drugaredd i’n heneidiau

Darfu amdanom cadw ni

Nid oes ond dy ras yn unig

A’n gwared byth rhag uffern ddu.

 

Yno buont mewn caledi

Ddyddiau a nosweithiau maith

Wedi i bedwar fynd i’r eigion

Rhai adawyd oeddynt saith

Nid oedd ganddynt ddim i’w fwyta

Dim i’w yfed, chwaith na than

Heb ddim goleu heb ddim canwyll

Na diferyn o ddwfr glan.

 

Pan yr oeddynt yn safn angau

Oll yn brudd a gael eu gwedd

Gyd yn ofni ac yn wylo

Wrth yr olwg ar eu bedd.

Duw anfonai ymwared iddynt

Llong a ddeuai atynt hwy

Wrth ei gweld llawenychant

Nid oedd raid fod yno’n hwy.

 

Mawr a rhyfedd oedd trugaredd

Ion anfeidrol Duw pob gras

‘Rhwn a’u cadwodd mor rhyfeddol

Rhwng y tonnau mawrion bras.

Caed y saith i fwrdd Republick

Allan o’u cyfyngder mawr

Yn y Leinar cawsent orffwys

Darfu’r lludded oll yn awr.

 

Wedi cael eu codi fyny

Cawsent garedigrwydd gwiw

Pob ymgeledd a digonedd

Breintiau mawr ymhlith y byw.

Hwylio buont am dair wythnos

Cyn cael rhoi eu traed ar dir

Yn New York y cawsent lanio

Medd yr hanes dyma’r gwir.

 

Disgwyl mawr oedd yn Llanengan

Am yr ‘Ann’ i ddod i’r Road

Ac mewn mannau eraill hefyd

Lle’r oedd teulu’r dwylo’n bod.

Amser maith a redodd heibio

Blin oedd bod mewn ofnau mawr

Tadau mamau a phob graddau

Fethent gysgu llawer awr.

 

Ple mae machgen. Ple mae mhriod

Ple mae mrawd, o Ple mae’r ‘Ann’?

Methu gwybod ymhle’r oeddynt

Dyma glywid ymhob man.

Dringwyd llawer i ben bryniau

Llwybr coch a wnaed gan rai

O wir ofal am eu teulu

Methent aros yn eu tai.

 

Wedi bod fel hyn yn disgwyl

Ac ymofyn ymob modd

Am ryw yspaid maith o amser

Dim o hanes ‘Ann’ nid oedd.

Dechrau wylo ac ochneidio

Roedd perthnasau fawr a man

Pob rhyw obaith yn terfynu

Bron a’i roddi fyny’n lan.

 

Ond o’r diwedd fe ddaeth llythyr

Oddiwrth Williams at ei dad

Dywedai’n hynod am ei helynt

A thrugaredd Duw yn rhad.

Prin y gallai neb ei ddarllen

Toddai galon pawb o’r bron

Dwedai am y sawl a godwyd

A’r rhai guddiwyd dan y don.

 

O mor anhawdd oedd mynegi

I’r perthnasau trwm fu’r gwaith

Fod y rhai anwyla ganddynt

Wedi colli ar y daith.

Gwragedd gweddwon plant amddifaid

Brodyr a chwiorydd lu

Sydd mewn galar a wylofain

Wedi gwybod sut a fu.

 

Ymhen ychydig o wythnosau

Trwy ddaioni’r Nefol Dad

Clywai fod y rhai gwaredol

Wedi dod i dir ei gwlad.

Yn Llanengan roedd llawenydd

Pawb yn siriol iawn a wnaed

Trwy gael gweled y rhai annwyl

Fu golledig ac a gaed.

 

O gyfeillion nac anghofiwch

Ryfedd drugareddau Duw

Rhowch eich hun yn aberth iddo

Gweddus a rhesymol yw.

Cwasoch waredigaeth hynod,

Na ddilynwch wagedd ffol

Ceisiwch grefydd a duwioldeb

Tragwyddoldeb sydd yn ol.

 

Map or Safle                Website Map

Copyright © Rhiw.com