"Hanes hynod Mochyn"

Aeth dwy o ferched glandeg

Ar daith i brynu moch,

I Garreg Plas yn foreu

Oddeutu naw o’r gloch.

‘Rol cyrraedd ac ymbincio

A sychu peth o’r chwys

Fe alwyd ar y Bailiff

A hynny gyda brys.

Fe ddaeth y Bailiff rhadlon

Bu ymgom rhwng y tri,

Am achau yr hen hychod

Ac am ei ‘pedigri’.

Bu dadleu brwd ar brydiau

Cyn taro’r fargen fawr,

Fodd bynnag prynwyd pedwar

Mewn llai na hanner awr.

Fe syrthiodd llygaid Annie

Ar fochyn bychan twt,

Yn swatio yn bur ddistaw

Yng ngongl bella’r cwt.

Faint am y mochyn bychan?

Gofynnodd Annie’n syth,

Fe’i prynwyd ar amrantiad

Peth del yw bach y nyth.

Pa fodd y cawn hwynt adref?

Medd Catrin braidd yn drist,

A ellwch chi eu danfon

A hynny am ‘run bris?

Bodlonaf ar y fargen

Medd ‘Now’ dan grafu’i ben

Anfonaf un o’r bechgyn

I’w hebrwng yn y fen.

Cychwynodd Gwilym drannoeth

Oddeutu un o’r gloch

Heb feddwl am ‘run anffawd

Yng nghwmni pump o foch.

Edrychai Wil fel hurtyn

‘Rol cyrraedd i Brynpoeth,

Nid oedd ond pedwar mochyn

Yng Ngherbyd y gwr doeth.

Daeth Rhian ar ei deurod

O’r Daron gyda hyn,

Arswydodd weled mochyn

Yn syllu arni’n syn.

I’r Cwrt yr aeth ar unwaith

I adrodd am y loes,

A ddaeth a’r mochyn bychan

 Orweddai yn y ffos.

Aeth Wil o’r Cwrt yn sydyn

Fel meddyg at y gwaith,

A lleddfu ei ddoluriau

A’i ddwyn i ben y daith.

Daeth Richard Pritchard yntau

A Gwilym gyda’r fen,

I geisio y colledig

Ystyfnig a di ben.

Fe’i dygwyd i Ty’n Gandda

Yn nghwmni ei frawd bach,

A hynny wedi ei rwymo

Yn saff yng ngwaelod sach.

Pa fodd dihangodd mochyn?

O’r fen gauedig gref,

Yw’r cwestiwn a ofynir

Gan bawb mewn gwlad a thref.

Efallai meddai rhywun

I’r mochyn weld y gwynt,

Nes gall fod cythraul ynddo

Fel mochyn ‘Gadara’gynt.

                   Mawrth 31ain 1953.

Map or Safle                Website Map