Galar-Gan,

Yn Cynwys

HANES ALAETHUS

Am Long-ddrulliad y Brig Bristol,

O GAERLLEON

ym

Mhorth Ysgo,

ar

16eg o Rhagfyr 1819

William Williams, Llywydd.

~~~~~~~~~~~~~

Y Brig Bistol

O fawenydd, can gwynfanus,

A thosturus aethus dn;

Mae tristlawn newydd wedi dyfod,

Oh ! gresyndod ! garw son !

Bro Llanfaelrhys, ai thrigolion,

Hwy sy dystion or sad waith,

Yn Mhorth Ysgo, a wnaeth cryfdwr

Gwynt a chynwr llifddwr llaith.

 

Ar yr unfed nos ar bymtheg

O fis Rhagfyr y byr braw,

Yn y flwyddyn un mil, wyth gant,

(Digon wiriant) deg a naw;

Cododd tymestl, tywydd milain,

Gwynt oer sain o Ddwyrain Dde,

Y mr eigion yn ymrwyso;--

Na bor fath gyffro fyth ag .

 

Y Brig Bistol o Gaerlleon,

A nofiain dirion fwyn y dwfr,

Captain Williams, ddyn medrusaidd

Gwar a llariadd, nid gŵr llwfr,

A phump o Lanciau arferedig,

Iach a diddig uwch y dn,

Oedd er eu mordaith rhwng Pen Dewi

Ag Ynys Enlli y nos hon.

 

Y tywyllwch au mautellai,

Niwl au cuddiai, anial cas,

Fel na welent ddim ond creiswyr.

Ferw brigwyn crychfr bras,

Weithiau i fynu yn dyrechafu,--

Angau,n gwgu ing i gant,

Weithiaun isel (aeth a loesion)

Rhwng dwy don yn eigion nant.

 

Ei llwyth oedd haiarn, crynion folltau,

Goreu darnau o Gaerdydd,

Iw dadlwytho yn nhre Lerpwl;

Oes i feddwlsya fydd,

Mai dynar achos i Gylchnodwydd,

Eu harweinydd dydd y daith,

Dueddu ir dwyreiniol ddryghin,

Yn lle at hin Gorllewin llaith.

 

Os oedd ymchwydd y mr-gwysi

Yn eu sobri hwy nos Iau;

Oh fore Gwener ! Oh fawr gyni,

Pan ydoedd hi yn min dyddhau,

Y llong wrth ystlys Maen Gwenonwy

Yn brysiodwyr rhyferthwy fawr;

Dim ond cerig geirwon anferth,

Blin eu nerth, ou blaen yn awr.

 

Pwy ddychymyg eu dychryndod,

Gan fawr hylldod gwyn fr hallt,

O fewn ychydig o wrydau

I fawrion greigiau godrau gallt;

Angor cadarn a ollyngent,

Hwnw fwrient yn y fan,

Dal a wnaeth, er bod y weilgi

Yn nerthol lenwi wrth y lan.

 

Bu am enyd ynon morio,

Fel yn dawnsio ar flaen y dn;

Ei duwiol lywydd, ai wr truain,

Yno eu hunain o fewn hon;

Nid oedd fodd i neb fynd attynt,

Gan uchelwynt, cyrchwynt caeth;

Hwythaun ofnir llong chwilfriwio

Ar greigiaur fro cyn treior traeth.

 

Gan wlaw a niwl y tir pan welent,

Nid adwaenentofnent ef,

Rhag mai ardal anghyfanedd,

(Pwll dirinwedd) pell o dref,

Meddyliasant, os diangent

Hwy drwy lwyddiant, hyd ir ln,

Mae sbeilio, lladd, neu waeth na hyny

Newynyrhynufyddaiu rhan.

 

Yn y Llong ped arosasent,

Hwy fuasent etton fyw;

Ond nid oedd hyny yn ol trefniad

Rhagordeiniad gywir Duw;

Mesurwyd amser, awr, ac enyd,

Penodwyd hyd y bywyd byr;

Pan ddel i ben, does fodd iw estyn,

Angau-terfyn-ing ai tyr.

 

A phob peth feddo gwr dan dromloes,

Am ei einioes rhwydd ymd,

Llongau cedyrn, aur neu arian,

Dillad glan, neu lydan wlad;

Felly hwythau a adawsant

Hyny feddant yn y fan,

Iselur Bd, pob un iddo,

I ymlywio am y lan.

 

Daccwr Cwch ar fr tymhestlog,

Ewynog, tonnog, bryniog, bras;

Weithiau ar y dn yn amlwg,

Weithiau or golwg rhuthrain gas

Ofn a gobaith cyd blethedig

Yn weledig ar y lan,

Gwynt ac angau yn cyd chwareu,

Hyrddiou goreu i foddir gwan.

 

Egniol ddynion rwyfain gyson,

Ar Bd o dn i dn y daeth,

Nes oedd ar y moryn olaf

Y man trymaf y min traeth;

Yn min y lan y mr au suddodd,

Dadymchwelodd, boddodd bump,

Er bod angau i rain elw,

Trwm yw marwgarw gwymp.

 

Maer Llywydd grasol, ai Fab heini,

Wedi boddi, ddifri ddau;

Robert Humphreys o Gaernarfon,

Cu a ffyddlon eu coffhau;

Lewis Jones, o dref Abermaw

William Benjamin, o Gaer;

Newydd trwm i briod dinam,

I dad a mam, a brawd a chwaer.

 

Daeth Robert Owen o Gaergybi,

O fawr li yn fyw ir lan

Cadd ei dafluDuwn gorchymyn,

Gan ryw foryn, gorphyn gwan;

Gobeithio gwna y cyfryw rybudd

Ef yn ufudd i fywn was

I Grist; caiff weld i dragwyddoldeb

Ragoroldeb cywir ras.

 

Gofid eglur, ddychryn tostur,

A byw prysur i bob bron,

A oedd yn gweld y rhai trangeedig

Ar uchelfrig dig y dn,

Neu or golwg, Oh ! awr galed !

Heb obaith cd ymwared mwy;

Y mr, yn erbyn creigiau cedyrn,

Yn dryllion chwyrn eu hesgyrn hwy.

 

Fel hyn Williams a fu farw,

Ei gorph salwwelw wawr,

A gaed ymhen ychydig, wedi

Boddi yn y morlli mawr,

Medd pawb ai dwaenai yn ei fywyd,

Mae ei ysbrrd diwyd ef

Wedi hedeg, drwyr cymylau,

Or tonnau ir lan olau nef.

 

Pan oedd Williams fwyaf prysur

Gyda natur, cnawd, au nerth,

Yn morio ar y cefnfr llydan

Tu a glan gwlad Satan serth,

Llais a alwoddyntau glywodd,

Duw eglurodd ei deg lef;

Awel gras, a Christ yn Llywydd,

Droes ei nodwydd tu ar nef.

 

Pan ei gwnaed yn adnabyddus

Oi druenus gyffwr drwg,

Daeth i weled ei beryglon

Tonnau mawrion, tn a mwg;

Ei enaid lanwyd a thosturiol

Eiddigedd duwiolgweddi daer,

Dros y morwyr annheimladwy,

O fin Gwy i afon Gaer.

 

Gwelaiu bod hwy yn mordwyo,

Ac yn brysio, heb un braw,

Tu a gwlad syn llawn tywyllwch,

Poen a dryswch y pen draw;

Anghrediniaeth gydar hwyliau,

Anystyriaeth wrth y llyw;

Bron a dryllio ar greigydd diffaith,

Mewn nos faith, heb obaith byw.

 

Fe gynhyrfwydDuw trugarog,

Galluog, yn ei anog ef,

Rhoes iddo nerth ac ysbryd bywiog,

A chalonog uchel lef;

Tn enynwyd yn ei enaid,

Fflam fendigaid, gannaid, goeth,

Nes bod y Llong, neur man y trigai,

Ir rhai bechai yn rhy boeth.

 

Fe droes allan i bregethu,

Efengylu yn mhob man

Y cai gyfle, fel ei Arglwydd

Yn y Llong, neu ar y lan;

Gwnai ei bulpud wrth yr hwylbren,

Areithiain llawen wrth y llyw,

Ar y traeth hyfforddiain ddifyr

Ei gyd frodyrforwyr fyw.

 

Ef ei hun, o Longwyr Cymru,

Fun pregethupura gwaith;

Os na llithrig oed ei ddoniau,

Pur ei eiriau, pr ei iaith;

Annhraethadwy ei daerineb,

Ai ffyddlondeb hoffaidd, lwys,

A llafurus ei holl fwriad,

Llawn o gariadteimlad dwys.

 

Dwedain eglur fod peryglon

O flaen dynion aflan daith,

A bod Iesu yn Waredwr

Ir Llongwr ar y llifddwr llaith;

Mai ymhorthladd Edifeirwch

Ceir hoff heddwchcywir ffydd,

Angor Gobaith yn ddiogel,

Hynaws dawel, nos a dydd.

 

Mwya parod ymhob perwyl,

Oedd y nghorchwyl anwyl Ir;

Ei gynghorion a fun elw

I rai meirw ar y mr,

Molir byth yn Ardal Gwynfyd,

Tir y Bywydhwnt ir bedd,

Am yrru Williams i wadd morwyr,

Feirw Longwyr, ir fawr wledd.

 

Mae Aberoedd Cymrun ochain,

Sain wylofain syn y wlad,

Tristion Llundain, Lerpwl, Bistol,

Caer, ar ol eu duwiol dad;

Ymhob porthladd ac angorfa,

Cyniweirafa y cawn fod

Galar; lle bur Arglwydd trwyddo,

Unrhyw dron egluroi glod.

 

Iw anwyl Briod y mae trymder,

Briw a blinder, braw iw blant;

Am dano, mewn daearol dristwch,

Mwy na soniwchmae n Sant,

Os dilynwch hyd eich heinioes

Ffordd y Groes, mewn gwir ffydd gref,

Cewch (fel yntau) yn dragywydd

Enw newydd yn y nef.

 

Rhoed ei gorph, a chorph ei blentyn,

(Ir fath ddyn y perthyn parch)

cyn eu symmud o Lanfaelrhys,

Mewn dau drefnus, weddus arch.

Yn Dyneio wrth Bwllheli,

Y maent yn llechu yn y llawr;

Yno byddant nes dl galwad

Codiad ir ymweliad mawr.

 

Chwi Athrawon y wir Eglwys,

Yn ddiorphwys, gymmwys Gr,

Gyrwch Iachawdwriaeth dirion

I rai meirwon ar y mr;

Taer weddwch fod ir Llongwyr,

Anghredinwyr ar y dn,

Ddod i gaffael adnabyddiaeth

Or Iachawdwriaeth helaeth hon.

 

Boed i Arglwydd Dduw y Lluoedd

Ar y dyfroedd yrru dawn,

Gwir oleuniysbryd gweddi,

A fon llenwir Llongaun llawn,

Cariad Williams. ai ffyddlondeb,

A doethineb rhad waith Ir,

I bob Llywydd a fon Gyfraith

Dros wyneb llaith a maith y mr.

                            Ieuan Lleyn.

~~~~~~~~~~~~~~

 

Map or Safle                Website Map

Copyright Rhiw.com