Daeth pleserlong hardd yr olwg

I fau Neigwl hyn sydd amlwg.

Gyda’r gwyllnos, distaw rywfodd

Ger y Trwynau yr angorodd.

Draw o Ffrainc yn llawn bon’ ddigion

Gyda merched ieuangc gwiwlon,

Ar ei bwrdd ‘roedd pawb yn llawen

Heb un cyffro, poen, na chynnen…

Cânt pob un eu gwir ddifyru

Nes mantellai’r dudew fagddu,

Ar y lan ‘roedd angau creulon

Yn par’toi ei frwnt gynllwynion.

Gwyr y Rhiw fu yn cynllunio

Pa fodd gallent eu hysbilio,

Cynent dân o wellt a rhedyn

I’w hyd – ddenu at y dibyn.

Daeth y morwyr druain atynt

Gyda’u cwch a mawr fu’r helynt;

Ond hwy laddwyd, hyn sy’n rhyfedd

Gan y bodau didrugaredd…

Tori’r bysedd, tori’r clustiau,

Er cael allan aur fodrwyau;

Bwrw’r merchaed glân i’r tonnau

Dyna rai o’u hechyllderau.

Dau yn unig gaed yn euog

O’r camwri anhrugarog;

Sion y Sarn, Hugh Treheili

Dyna’r ddau a gadd eu crogi.

Aed a hwy i Forfa Crugan

Ar ddau bolyn mawr i hongian;

Yno buont hyd nes braenu

Fel yn rhybudd i’r holl Gymru.

Nid oedd modd cael un ddihangfa

O dan gyfraith Siarl y cynta;

Ond eu rhwymo a chadweini

Wrth y caed ger tref Pwllheli…

 ‘Er goleuo’r anghyfarwydd

Mil chwe’ chant oedd oed ein Harglwydd,

Naw ar hugain roddwn eto

Dyna’r adeg trwm i’w cofi.

Fe ddisgynnodd barn amserol

Am yr helynt tost canlynol;

Dros wlad Llŷn y flwyddyn wedyn

Fel na thyfodd yr un gwelltyn.

O mor drist oedd i’r trueiniaid

Wel’d gwynebau y fath fleiddiaid;

Gresyn iddynt fyn’d i drwbwl

Ger y Rhiw, a godreu Neigwl.

                            Ieuan Lleyn

~~~~~~~~~~~~~

Copyright © Rhiw.com